Unikatowy dokument nt. Azteków badany w Polsce
17 lutego 2017, 06:17Jest niepozorny. Liczy 80 wydłużonych kartek; formatem i objętością przypomina atlas samochodowy. To unikatowy fragment spisu ludności azteckiej z obszaru dzisiejszego Meksyku, który wykonano 500 lat temu. Dokument odkryto kilkanaście lat temu w... Bibliotece Jagiellońskiej UJ w Krakowie. Jego tłumaczenia i opracowania podjął się zespół pod kierunkiem dr Julii Madajczak z Wydziału Artes Liberales UW.
W atomowych „śmigłach” zjawiska kwantowe potrafią imitować zwykłą fizykę
5 czerwca 2017, 10:08Niektóre grupy atomów w cząsteczkach mogą się obracać pod wpływem przypadkowych bodźców z otoczenia. I nie jest to ruch ciągły, lecz skokowy. Zwykle uważa się, że takie przeskoki zachodzą w sposób typowy dla obiektów klasycznych, takich jak śmigło wentylatora potrącane palcem. Chemicy z instytutów PAN zaobserwowali jednak rotacje przebiegające według nieintuicyjnych reguł świata kwantów: w odpowiednich warunkach potrafią one świetnie naśladować klasyczne obroty
Jak pływają kontynenty
24 lipca 2010, 16:39Teoria tektoniki płyt znana i uznawana jest już od bardzo dawna, ale do dziś trwają pewne wątpliwości - nie było dotychczas pełnego modelu wyjaśniającego mechanizm dryfowania płyt litosfery. Teorię dokładnie opisującą ich ruch przedstawili geofizycy z San Diego.
Jeżowce gryzą skały z imponującą prędkością
23 lutego 2018, 11:09Naukowcy od dawna podejrzewali, że jeżowce są w stanie wgryzać się nawet w bardzo twarde skały. Teraz uczonym z Villanova University w Pennsylvanii udało się nie tylko to udowodnić, ale sprawdzić tempo, w jakim zwierzęta gryzą skałę. Badali oni jeżowce purpurowe (Strongylocentrotus purpuratus), żyjące wzdłuż zachodnich wybrzeży Ameryki Północnej.
Tracimy z oczu gwiazdy. Zanieczyszczenie światłem rośnie znacznie szybciej niż sądzono
20 stycznia 2023, 11:45Tempo, w jakim ludzkość traci z oczu gwiazdy, jest większe niż dotychczas sądzono. Z powodu rosnącego zanieczyszczenia światłem ludzie na całym świecie widzą coraz mniej gwiazd na nocnym niebie. Jasność nocnego nieboskłonu zwiększa się o 7–10% rocznie. To znacznie szybciej, niż wynikało dotychczas z samych tylko pomiarów satelitarnych emisji sztucznego światła.
Stalaktyty pozwoliły na dokładną ocenę zmian poziomu oceanów
20 listopada 2012, 11:30Badania stalaktytów z jaskini w pobliżu Morza Czerwonego pozwoliły nie tylko dokładnie określić zmiany światowego poziomu mórz, ale pokazały, że dotychczasowe przewidywania były błędne. Zmiany poziomu oceanów szczególnie interesują naukowców, gdyż mogą być jedną z najgorszych konsekwencji globalnego ocieplenia
Rośliny wymierają w zatrważającym tempie
13 czerwca 2019, 07:54Królewskie Ogrody Botaniczne w Kew i Uniwersytet w Sztokholmie przeprowadziły badania dotyczące gatunków roślin, które wyginęły w ciągu ostatnich 250 lat. Okazało się, że w stanie dzikim wyginęło 571 gatunków. To dwukrotnie więcej niż w tym samym czasie wyginęło łącznie ptaków, ssaków i płazów
W Arktyce zanika lód spiętrzony
8 stycznia 2025, 09:43W Arktyce coraz częściej dochodzi do topnienia wieloletniego lodu, przez co zanika lód spiętrzony. To zaś zła wiadomość dla arktycznego życia, od niedźwiedzi polarnych po mikroorganizmy. Naukowcy z Instytutu Badań Polarnych i Morskich im. Alfreda Wegenera przeanalizowali dane z trzech dekad badań lotniczych Arktyki i nie mają dobrych wieści. Zanik wieloletniego lodu to poważny problem.
Ewolucja przyłapana na gorącym uczynku
17 stycznia 2009, 23:19Choć na temat ewolucji i związanych z nią zmian genetycznych wiemy dość dużo, dotychczas nie byliśmy w stanie uchwycić ich "w akcji". Na szczęście, dzięki omyłkowemu zawleczeniu jednego z gatunków owadów na nowe tereny, zyskaliśmy doskonałą okazję do obserwacji tego zjawiska.
Powstawanie gwiazd w zderzających się galaktykach
16 lipca 2015, 05:05Po obserwacji ponad 20 000 łączących się galaktyk astrofizycy doszli do wniosku, że gdy dochodzi do połączenia się mniej masywnej galaktyki z bardziej masywną, ta bardziej masywna powoduje, że mniej masywna przestaje produkować nowe gwiazdy. Gdy zaś dochodzi do połączenia galaktyk o takich samych masach, obie zaczynają produkować gwiazdy w przyspieszonym tempie
